بِسْمِ اللهِ اَلـّرَحْمَنِ اْلـّرَحِيْمِ ط
شروع کوم د الله ج په سپيڅلي نوم چې بحښونکى او ډېر مهربان دى!
راځى چې د ٢٠٠٧ افېس څخه ورډ پروگرام په پښتو ښکلي ژبه باندې زده کړوهغه هم په لاندې ډول
لمړۍ بايد د کمپيوټر چلانول او غلي کول (مړه کول) زده کړو چې څه ډول کمپيوټر چلان او د کار د ختميدو څخه وروسته يې په څه ډول خاموش کړو د دې لپاره لمړى کمپيوتر د بريښنا سره تړو،بيا د کمپيوټر په CPU(سيستم) کې د چلانولو بټن ( ) باندې زور کوو نو کمپيوټر چلانيږي او د لږ ځنډ وروسته وينډو (کړکۍ ) ته داخليږي.
دويم : د کمپيوټر غلي کول :کله چې غواړو کميپوټر گل کړو د کمپيټر موس موږک د شيشې کيڼ لور ته لاندې برخه کې د start په بټن باندې ودروو او د موس کيڼه بټن کــښــيـــکـاږوبـــيا Turn off computer باندې کليک کوو يو جدول راځي په هغه کې هم turn off com کليک کوو نو کمپيوټر گل کيږي.
اوس مو چې کمپيوټر چلان کړيدى نو ورډ پروگرام ته په لاندې ډول ننوځو:
١-په start مينو کلېک کوو په هغې کې Run باندې کلېک کوو يو وړوکى چوکاټ راځي په هغه کې ورته winword ليکو او okبتن ته فشار ورکوو نو ورډ پروگرام را خلاصيږي.
لنډه طريقه :(start-run-winword-ok ...).
٢-په startمينو باندې کليک کوو په هغې کې بيا All programes باندې موس ودروو نو يو غټ لېست را خلاصيږي په هغه کې microsoft office باندې موس ودروو يو بل لېست را خلاصيږي په هغې کې په microsoft word2007باندې کلېک کوو نو ورډ پروگرام را خلاصيږي.
اوس مو چې ورډ پروگرام را خلاص کړى دى د ورډ پروگرام په اړه ضرورى او لنډ معلومات په لاندې ډول دى :
 Titel bar: ټايټل بار د پروگرام په سرباندې يو د(٠،٥) سانتي متر په سور خط دى چې د همغه فيل نوم ورباندې ليکل شوى وي(Docoment1-Microsoft Word) همدارنگه پدې کې درې کوچنۍ او مهمې بټنې هم شته چې نومونه او دندې يې دادي:١- Minimize(–): مينيمايز بټن وظيفه داده چې ددې په کلېک کولو سره د ورډ پروگرام کړکۍ لاندې په task barباندې کښينوي ټاسکبار هغه خط يا ليکه ده چې د هغه په کيڼ سرکې سټارټ مينواو په ښۍ خوا کې يې ساعت،همدارنگه ځينې نور د کميپوټر سره نوي وصليدونکو الاتو نښانونه (لنډ نومونه) او په منځنۍ برخه کې يې نور پروگرامونه چې د کمپيټر کار له خوا څخه خلاصيږي ښايي.
٢ – restordownاوMaximize (1,2):بټن ده چې دا دوه حالته لري چې يو يې ريسټورډوون دى چې په کليک کولو سره يې د پروگرام کړکۍ لږ غوندې وړه کيږي چې نوموړي بټن په ماکزيمايز(1Maximize)باندې بدليږي چې ددې په کلېک کولو سره د پروگرام کړکۍ بيرته پخواني حالت ته ځي.
٣ – Close(×): د کلوز بټنې په کليک کولو سره پروگرام بنديږي چې په دې وخت کې يو وړوکى سواليه بکس هم راځي پوښتنه کوي چې ايا غواړې چه نوي تغيرات يا اجرات دې ثبت کړې د Yesپه کليک سره هغه ثبت کيږي او د No په کلېک کولو سره نه ثبتيږي.
 Menu Barمينوبار:دا هغه ليکه ده چې پکې ټولې مينوگانې لکه File,Insert,page Layoutاو نورې ځاى پرځاى شويدي.
 Quick Access Tollbar:دا هغه ټولبار دى چې کولى شو پخپله خوښه پکې دخپل ځان د کار د اسانتيا لپاره مواد ځاى پرځاى کړو چې ددې لپاره په نوموړي ليکه کې په يو خالي ځاى باندې ښى کلېک کوو ليست راڅرگنديږي په هغې کې په Customize Quick Access Tollbar باندې کلېک کوو نو يوه بله کړکۍ راپيدا کيږي په هغه کې په کيڼ لوري کې پخپله مواد انتخاب کوو او د Add بتنې په مرسته هغه ښۍ خواته راوړو په دې وړه کړکۍ کې د OK بټنې د کليک وروسته هغه مواد په دې ټولبار کې را زياتيږي.
 StatesBar:د ورډپروگرام لاندينۍ ليکه ده چې پکې د صفحوتعداد،د کليمو تعداد،ليکنيزه ژبه،د صفحې د ښه ليدلو لپاره د غټيدلو تله او نورځاى پرځاى شوي او ښودل کيږي.
 ScrollBar:دا هغه ليکه ده چې په دې سره د ورډ پروگرام صفحې ښکته پورته او يا هم ښۍ او کيڼې خواته وړل کيږي چې دا يوه عموي او بله هم اوفوقي ده .
 Rulerخطکش:د صفحې په کيڼ طرف عمودي او په پورته برخه کې د ټولبارلاندې راځى چه په پاڼه کې د ځينو شيانو د اندازه گيرۍ لپاره په کار وړل کيږي – دخطکش د راوړلو او ليرې کولو لپاره ورډ پروگرام په ښۍ خوا کې د ټولبار لاندې يوه وړه بټن ده د ViewRuler په نوم د هغې په يوځل کلېک سره راځي او په بل ځل کلېک سره ليرې کيږي.
 اوس راځوپه مينوبارکې د فايل مينو درس ته: فايل يا office Button(دوسيه):په دې کې زيات توکي شته چه پخپل نوبت سره به يو يو تشريح کړو.
1. New:د نو په ذريعه يو نوى Docoment را خلاصيږي په نو باندې کلېک کوو نو نوى فايل را خلاصيږي.
2. Save: په سيو باندې لمړۍ کار کوو د دې لپاره چې يو فايل ثبت کړو او بيا په Open کې ترې کار واخلو راځو يو څه ليکو بيا راځو په فايل مينو کې په سيو باندې کلېک کوو يو چوکاټ راخلاصيږي په هغه د Save in لاندې او يا ښۍ خواته مقابل کې پتې څخه ورته ځاى انتخاب کوومثلاً Desktop بيا لاندې د File Name ښۍ خوا مقابل ته خانه کې ورته نوم ليکو مثلاً افغانستان او د Save as type په خانه کې ورته د فايل ډول لکه د ٢٠٠٣ ورډ فايل يا نورډولونه ورته انتخاب کولى شو خو اوس عادى Word Docoment انتخاب کوو او Saveبټن باندې کلېک کوو نو معلومات مو ثبت کيږي .
همدارنگه د سيو له لارې کولى شو يو فايل ته باسورډورکړو هغه داسې چې يو څه ليکو بيا په فايل مينو کې سيو باندې کليک کوو نو يو چوکاټ راخلاصيږي په هغه کې کيڼ لورته لاندې برخه کې د Tools په نوم يوه بټن ده هغه باندې کلېک کوو نو يو بل وړوکى لېست را خلاصيږي پدې لېست کې په General Optin باندې کلېک کوو يو بل وړوکى چوکاټ راځي په هغه کې د Passward to open په مقابل خانه کې ورته يو پټ نوم يا پاسورډ ورکوو بيا همدغه پټ نوم په همدې چوکاټ کې دPasswar to modify په مقابل خانه کې ورته ليکو بياokکوو بيابل وړوکى چوکاټ راځي په هغه کې هم ورته ليکو اوکې کوو يې ، څلورم ځل ته يې هم ليکو اوکې کوو يې بيا د په اولني چوکاټ کې نوم ورکوو او بياد سيو بټن چې ښۍ خواته په لاندبرخه کې ده کلېک کوو نو فايل ثبت کيږي او پاسورډ هم اخلي خو مهمه خبره داده چې کله مو پاسورد ورکړو نو فايل په چاته همداسې خلاص نه پريږدې هغه به خامخا بندوې او که کوم فايل مو مخکې ثبت کړى وي غواړي پاسورډ ورته ورکړى نو بيا همدغه پورته عمليه ده خو د Save as له لارې به يې عملي کوې،که غواړى چې دا پاسورډ د فايل څخه پاک (لرې ) کړى چې بې د پاسورډ نه خلاص شي نو د سېواز له لارې به په ټولز بټن کې به په جنرال آپشن کلېک کړى او هغه وړوکى چوکاټ څخه به هغه پاسورډ پاک کړى او اوکې به کلېک کړى نو هغه پاسورډ لرې کيږي.
په سېو او په هغه کې د ټولز په بټن کې بل هم شې Save option دى چې ددې په کلېک سره يو غټ چوکاټ راځي په هغه کې کيڼ لور ته يو لېست دى په هغه کې Save انتخاب کوو بيا save autorecovr information every 10 menutes. کيڼ لورته خانه کې د کلېک په ذريعه صحي نښه اچووبيا د پورته ليکنې په منځکې بله خاليگاه ده چې لس پکې ليکل شوي هغه کې ١ ليکو نو کله چې مو کوم فايل ثبت کړى وي او نور کار پکې کوو نو کمپيوټر پخپله هغه يوه دقيقه وروسته ثبت کوي که کمپيوټر ناڅاپى گل هم شي نو زمونږ کار له منځه نه ځي .
3. Open: د اوپن په ذريعه يو ثبت شوى فايل يا معلومات را خلاصولى شو. په فايل مينو کې په اوپن باندې کلېک کوويو چوکاټ راخلاصيږي مخکې مو د افغانستان په نوم په ديسکتاپ باندې يو فايل ثبت کړى وو هغه انتخاب کوو او په چوکاټ کې په Openباندې کلېک کوو نو نوموړي معلومات را خلاصيږي. که غواړى چې ستاسې په معلومات کې څوک تغيرات ونه کړى او ثبت يې نه کړي او يا غواړې چې په خپلو معلوماتو باندې څه ورزيات کړې اوپه بل نوم يې ثبت کړې نو ددې لپاره به اوپن کلېک کړې داوپن چوکاټ را خلاصيږي بيا به فايل انتخاب کړي د چوکاټ په لاندې او ښۍ خوا کې د Openتر څنګ يو وړوکى ويکټور ښکاري په هغه باندې به کلېک وکړى يولېست راخلاصيږي په هغه کې به open read onlyيا open as copy کلېک کړى نو نوموړي معلومات را خلاصيږي اوس چې څومره تغيرات پکې راوړى نو په هغه اصلي معلوماتو نه ورزياتيږي بلکه په بل نوم او يا هم د هغې بله کاپي ثبت کيږي چې د ثبت په وخت کې به در ته يو پيغام درکويthis file is read only او که اوپن از کاپى مو انتخاب کړى وي نو يوه کاپى يې درته ثبت کيږي.
بل په دې کې open in browser چې دا اوس غير فعال دى دا هغه وخت فعال کيږي چې کله موږ يو فايل په ويب پېج فارمټ کې ثبت کړو بيا چې هغه د ويب فايل د ورډ پروگرام له لارې په انټرنيټ صحه خلاصوو نو د اوپن اېن بروزر څخه گټه اخلو.
4. Save as د دې لارې يو فايل په مختلفو نومونو ثبت کولى شو همدارنگه لکه مخکې مو چې وويل پاسورډ هم له دې لارې پاکولى شواو هم د Save as له لارې کولى شو خپل معلومات په ويب بانۀ باندې ثبت کړو خو په هغه صورت کې چې خپله ويب پاڼه ولرو او هم نور مختلف ډوله معلومات چې د Save as د کلــېـک څـــــخه وروســــــته چـــــــې کــــــــوم چــــــــــوکاټ راځـي د هغه په لاندينۍ برخه (save as type)کې دا ټول فارمټ ډولونه د معلوماتو شته .
5. Print(چاپ کول): کله مو چې کوم مطلب وليکلو غواړو هغه د کاغذ پر مخ چاپ کړو نو په فايل مينو(Office Button) کې به په پرينټ باندې کلېک وکړو يو چوکاټ راخلاصيږي لکه په ١شکل کې وينى په دې کې لمړۍ د پرينټربرخه په Nameخانه کې ورته د هغه پرينټر نوم چې د کمپيوټر سره وصل وي انتخاب کوو مثلاًHp Laser Jet1320 ps ټاکولکه په شکل کې چې زيړ خط پرې چاپيره شويدى ورپسې په page range برخه کې که چېرې All ورته انتخاب کړو نو څومره پاڼې لکل مو چې کړي وي ټول چاپ کيږي،که Current page وټاکو نو په کومه پاڼه کې چې carser پروت وي همغه پاڼه چاپ کيږي،که د pagesپه مقابل خليگاه کې که ورته 1-10 وليکو نو د ١څخه تر ١٠پورې پاڼې په مسلسل ډول چاپ کيږي او که بيا د دې پرځاى ورته په دې ډول (1,3,6) وليکو نو نورې پاڼې نه چاپ کيږي يواځې ١،٣ او ٦ مه پاڼه راته چاپ کوي ،په دې ځاى کې يو بله خانه د Selectionپه نو غير فعاله ده دا هغه وخت فعاله کيږي چې يوه اندازه ليکل سليکټ (انتخاب) کړى دا د دې لپاره دى چې که ليکل سليکټ کړو بيا دا سليکشن برخه انتخاب کوو نو يواځې هغه سليکټ شوي ليکل راته چاپ کيږي،په Copies برخه که چېرې دnumber of copies په مقابل خانه کې ورته عدد (٢)،(٦) او نور وليکو نو هغومره کاپۍ د يوې پاڼې څخه راته چاپ کوي،په دې برخه کې که چېرې د collateخانه کې نښه واچوونو په دې ډول کيږي نو بيا که چېرې مونږ د لسو پاڼو د چاپ امر ورکړونو په ترتيب سره ١،٢،٣... راته چاپ کوي او که بيا پورته ذکر شوي نښه ترې لرې کړو نو بيا لمړۍ اوله پاڼه راته شپږ ځله چاپ کوي بيا دويمه او پدې ترتيب ټولې،له دې وروسته Zoom برخه کې pages per sheetکه چيرې ورته 1pageانتخاب کړو نو مکمله يوه پاڼه راته چاپ کوي ،که 2pagesانتخاب کړو نو دوه پاڼې راته په يو کاغذ (A4) نيمايي اندازه راته چاپ کوي،که 4pages,6pages انتخاب کړو نو په يوه A4 کاغذ باندې راته ٤ او ٦ صفحې راته چاپ کوي،دscale to paper sizeمقابل خانه کې ورته د کاغذ اندازه چې A4,A3,letter او نور دي کله مو چې پيرنټر ته کوم اندازه کاغذ ورکړى وي دلته به هم هغه ورته انتخاب کوو،بل properties برخه ده چې په دې کې پورته ياد شوي خبرې دي خو يو څه چې اضافي نو مهم مواد لري لکه د پرينټر تيز والى او په يوځل باندې د کاغذ دواړه مخه چاپ کول دي په پراپرټي باندې کلېک کوو يوچوکاټ راخلاصيږي چې د کيڼ لوري څخه لمړۍ شکل کې دpage qualityبرخه کې دتيز پرينټ لپاره په print qualityخانه کې ورته مختلف تيزوالي دى يو يې انتخاب کووچې سور خط پرې تاو شوى،بل په finishingesپرخه کې ورته print on both sideچې کله ورته انتخاب کړو نو که دوه پاڼې ليکل مو کړي وي په يوځل باندې دواړه مخه د يو کاغذ راته چاپ کوي چې په شکل کې زيړ خط پرې تاو شويدى په اخېر کې Ok او ok کوو يې نو پرينټ شروع کيږي مطلب چاپ کيږي.
6. په پرينټ کې print previews دى کله چې په پرينټ باندې موس وه دروو نو څنګ کې يو بل لېست را خلاصيږي په هغه کې يو printدى چې پورته په مفصل ډول تشريح شوى ،بل quickprintدى چې د دې په کليک سره پورته چوکاټونه نه راځي لاس په لاس کاغذباندې چاپ کيږي،دريم پرينټ پريويوده کله ګې دا کلېک کړو نو يوه بله کړکۍ راخلاصيږي په دې کې د پرينټ برخه کې پرينټ دى او پرينټ اوپشن دى چې مخکې تکرار شوي دي او ددى ځاى څخه هم کولى شو خپل مطالب چاپ کړو ، بل پيېج سيټ آپ برخه ده چې دا به په پيج لېآوټ کې تشريح کيږي ، دريم د Zoom برخه ده پدې کې پخپله zoom ده د دې په کلېک کولو سره صفحه پراخه کيږي چې ښه وليدل شي ليکل غټيږي نه بلکه را نږدې کيږي چې ښه وليدل شي، پل 100% ده چې دا صفحه سل فيصده را نږدې کوي، دريم one page ددې په کليک سره يوه صفحه ښايي ، د two pages په کلېک سره دوه صفحې در ته ښايي،او پنځم د page width په کلېک سره صفحه نوره هم پراخه کيږي،بله اخيرى برخ يې د preview برخه ده چې په دې کې اول show ruler د دې په ټکمارک کولو سره خطکش راځى او په نه ټکمارک سره يې ليرې کيږي،دويم magnifierدى د دې څخه د ټکمارک په ليرې کولو سره کولاى شو چې په خپلو معلوماتو کې تغيرات راوړو،دريم shrink one page د دې په کلېک کولو سره که د يوې صفحې څخه لږ څه ليکل بلې صفحې ته اووښتي وي په يوه صفحه کې يې ځاى کوي يعنې د ټولو ليکلو اندازه لږ څه کموي، دnext page او previous page په ذريعه راتلونکى او بيا هم مخکينۍ صفحې تللى شو،د close print preview په ذريعه د دې کړکۍ څخه وتلى شو.
7. Prepare: کله چې په فايل مينو کې په پرېپرباندې موس وه دروو نو څنګ ته يې بل لېست خلاصيږي لمړۍ بکې properties ده د دې په کلېک سره دورډ پروگرام کړکۍدپورته شکل په څېر يو چوکاټ راځي په هغه کې د docoment properties ښي څنگ ته يوه نښه ده چې دې ته ډراپ ډاوون مينو وايي د دې په کلېک سره يو بټن راښکاره کيږي(Advance properties) د دې په کلېک سره يو بل چوکاټ راځي لکه ٥،٦شکل کې چې په دې کې ورته مختلف معلومات ليکى شى چې د فايل په پراپرټي کې د هميشه لپاره وي لکه د فايل نوم،موضوع،د جوړوونکي په اړه،کمپانۍ نوم .... چې دا دومره سخت ندى پخپله ورباندې کار وکړى او س بيرته راځو پراپرتي ته لکه په ٤م شکل کې وينى دلته هم ورته د جوړونکى نوم،د فايل نوم،موضوع،کتګورى،خصوصيات او اضافى نو شيان ورته ليکلى شو او خپل فايل ته ثبت کولى شو، په Prepare کې بل Encrypt Docoment چې يو فايل ته پاسورډ ورکوى چې مخکې په سېو او سېو آز کې تشريح شوى د دې لارې هم پاسورډ ورکولى شو چې دايې مهم وو نو دومره مهم څه پکې نشته نو تشريح ته يې هم ضرورت نشته.
8. Send(ليږل) که غواړى چې خپل معلومات د بريښناليک او يا هم د فکس له لارې چيرته وليږى نو په سېنډ کې Email او enternet foxڅخه استفاده کوو خو دا په هغه صورت کې چې انټرنېټ ته لاس رسى ولرو.
9. Publish: ددې په ذريعه کولى شو د انټرنيټ پاڼې لپاره مطالب جوړ کړواو تيار شوي مطالب بيا په انټرنيټ پاڼه کې خپاره کړو له پبلېش څخه گټه اخلو.
10. Close: ددې په ذريعه کولاى شو خپل فايل بند کړوخو پروگران (docoment)نه بنديږي يواځې فايل بنديږي.
 Home(Edit menu):دا هغه لېست دى چې د دې په مرسته باندې په خپله ليکنه کې مختلف ډوله تغيرات راوړلى شو لکه رنګ،اندازه او نور:
1. Clipboard:برخه ده پدې کې copy,cut,paste&format painter دي چې لمړپه cut،کاپي او پېسټ باندې کارکوو،د دې لپاره چې يو څه کاپي کړو لمړۍ هغه سلېکټ کوو چې پدون د سلېکټ څخه کاپى او cut نه فغاله کيږي،لمړۍ يوه اندازه ليکل سلېکټ کووبيا cut() باندې کلېک کوو نو هغه سلېکټ شوي ليکل له خپل ځاى څخه ليرې کيږي بيا يو بل ځاى ورته انتخاب کوو هلته کرسراچوو بيا په pasteباندې چې شن خط پرې چاپېر دى کلېک کوو نو هغه ليکل له هغه پخواني ځاى څخه دې نوي ځاى ته راځي،کاپى هم دې ته ورته کار کوي خو توپير يې دادى چې cutيې له لمړني ځاى څخه ليرې کوي خو pasteيې په لمړي ځاى کې هم پريږدي او د پېسټ وروسته يې کاپى په دويم ځاى کې هم راځي،همدارنگه د paste لاندې يوه کوچنۍ نښه () ده کله چې کوم مطلب کاپي کړو نو هغه فعاله کيږي چې هغې په کلېک سره يو وړوکى ليست راخلاصيږي چې په هغه کې په پېسټ علاوه دوه نورې بټنې دى چې يو يې paste specialاو بله هم paste as hiperlinkده چې دواړه لاندې تشريح کوم:الف: paste special : کله مو چې يو څه ليکلي وي د هغه يوه کاپى مو په بله پاڼه کې هم پيسټ کړي وي د دې لپاره چې کله په اولني مطلب کې تغيرات راوړى که غواړى چې په کاپى کې دې هم تغيرات راشي خو هغه هم په آتوماتيک ډول پخپله راشي نو ددې لپاره بيا د پېست سپېشل څخه کټه اخلو هغه داسې چې اولنۍ مطلب کاپي کوو بيا هغه کاپي مطلب ټول سلېکټ کوو بيا پېسټ سپېشل کلېک کوو format painter: د دې په مرسته کولى شو چې د يوې ليکنې فونټ،رنگ او نور خصوصيات يوې بلې ليکنې ته يوسو هغه داسې چې مثلاً ليکل مو کړي هغې ته مو سور رنگ ورکړي بولډ کړي مودي دا ليکل سلېکټ کوو بيا فارمټ پېنټر کلېک کوو د هغې وروسته يې په يوه بله ليکه باندې داسې د پاسه تيرووچې د موس کيڼه بټن مو نيولي وي(فشارموورکړيوي) نو دهغه ليکنې ډيزاين دې ليکنې ته هم را انتقاليږي،همدارنگه نورو شيانو کې هم ورڅخه ګټه اخيستلى شو لکه هندسي شکلونه ،سمبولونه،جدولونه او نور،بل د دې لاندې د کليپ بورډ بټن هغه څه راته ښايي چې موږ کاپي کړي وي او ددې ځاى څخه يې زر پېسټ کولى شو.
2. Font:د دې په مرسته خلې ليکنې ته مختلف رنگونه،ډولنه او ښکلا ورکولى شوخو هغه وخت چې ليکل مو سلېکټ کړي وي،پدې کې لمړى خانه چې ده چې په ٨م شکل کې ورباندې تور خط چاپيردى له دې ځاى څخه ورته مختلف فونټ انتخاب کولى شو ،(font size):ورپسې همغه شان خو لږ وړه خانه کې ورته د ليکلو اندازه(غټوالى)ټاکلى شو چې په ٨م شکل کې زيړ خط پرې چاپيره شوى دى خو ترڅنګ يې يوه غټه Aاو بله هم A ده چې په دې سره يې هم اندازه غټولى او واړه کولى شو،Bold,Italic,underline:چې په سره خط کې راګير شوي دي B د دې په کلېک سره ليکل يوه اندازه ډبل کيږي ،I د دې په کليک سره ليکل لږ څه کاږيږي U د دې په کلېک سره د ليکلو لاندې يو خط راځي،strikthrough(abc ):د دې په ذريعه کولى شو چې د سلېکټ شوو ليکلو په منځ يو افقي خط ورکړو، Subscript(X2) د دې په ذريعه کولى شو يو عدد ته قاعده ورکړو لکه لس په قاعده دې دوه نو هغه داسې ليکو ١٠٢ بيا يواځې دوه سلېکټ کوو او سب سکريپټ بتن وهو نو لس په قاعده دې دوه کيږي(١٠٢)،superscript(X2): دا د سب سکريپټ برعکس کار کوي يعنې يو عدد ته توان ورکوى لکه 105ليکو بيا پنځه سلېکټ کوو نو لس په طاقت د ٥ کيږي 105،بل دى Change Case(AA) دا يواځې د انگليسي ليکنې لپاره کارول کيږي کله مو چې يو متن ليکلى وي غواړى د هغه د هرې جملې د سر تورى په غټ حرف سره شي نو دAA تر څنگ په دې نښه باندې کلېک کوو يو لېست راخلاصيږي په هغې کې په sentencr caseباندې کلېک کوو نو د هرې جملې د سر تورى په غټ حرف سره راځي،که وغواړو چې د جملې ټول تورى په کوچنيو خروفو راشي نو نوموړي لېست کې په lower caseباندې کلېک کوو ،که غواړو چې ټول حروف دې په غټو تورو راشي نو په UPPERCASEباندې کلېک کوو ،که وغواړو چې په جمله کې دى د هر لغت لمړى حرف غټ راشي نو په Capitalize Each Wordباندې کلېک کوو او که وغواړو چې لمړۍ حرف کوچنى راشي او نور دې غټ راشي نو بيا په (tOGGLE cASE) باندې کلېک کوو، بل دClear formattingبټن ده ددې په ذريعه کولى شو د ليکنې څخه هرډول ډيزاين لکه رنگ،بولډ،ايټاليک او داسې نور ختم کړوداسې چې لمړۍ د فونټ ولا ليکنه سلېکټ کوو بيا نوموړي بټن کلېک کوو نو د سلېکټ شوي ليکنې څخه هرډول فونټ لرې کيږي او په عادي ډول ليکنه پاتې کيږي چې په ٨شکل کې ورباندې آبي خط تاو شويدى،په نارنجي خط کې: Text Highlight color: کله چې يو عنوان او يا بله مهمه کلمه ،لغات او نور په نښه کوو چې د توجه وړ و گرځى نو هغه ليکنه سلېکټ کوو بياپه تېکسټ هايلايټ باندې کلېک کوو نو په سلېکټ شوي ليکنه باندې هغه رنگ چې په ټېکسټ هايلايټ کې مو انتخاب کړى وي ورباندې راځي چې د دې کې ١٥ رنگونه شته،همدارنگه پدې لېست کې يوه بله بټن د(No color)په نوم شته چې کله مو په ليکلو باندې د پورته رنگونو څخه کوم يو راوړى وي هغه ليکنه سلېکټ کوو او بيا نوکالر انتخاب کوو نو ورڅخه لېـــرې کيـــــږي،Font Color: د دې لارې کولى شو خپلې ليکنې ته مختلف رنگونه ورکولى شو ليکنه سلېکټ کوو بيا يو رنگ انتخاب کوو نو ورباندې رنگ اوړي او پدې کې د More colorله لارې ورته مختلف رنگونه جوړولى او راوړلى شو،د ستوري په منځ کې بټن باندې په کلېک کولو سره د نهم شکل په څېر يو چوکاټ راخلاصيږي چې په دې کې د فونټ په برخه کې ورته فونټ،دفونټ سايز،دفونټ ډول ، دليکنې لاندې لاين د ليکنې د کرښو ترمنځ فاصله د کرښې د کليمو ترمنځ فاصله او نور برابرولى شو چې دا په مفصل ډول نه تشريح کوم خپله ورباندې کار وکړى اسانه دى کوم مشکل به انشاء الله پکې نه وي، بله يې کرکتر سپيسېنگ برخه ده چې د دې لار کولاى شو خپلې ليکنې توري (کرکترونه)برابر کړو لکه ډېر کارونه پکې شته چې پخپله ورباندې کار وکړى اسانه دى چې په دې چوکاټونو کې لادې کيڼ لورته د ډيفالټ بټن ده چې کله مو هرڅه برابر کړل ددې په کلېک کولو سره بيا هر وخټ همغه شان راځي لکه په ٩ شکل کې وينى، .
3. Paragraph:د دې په مرسته کولى شو د خپلې ليکنې پراگرافونه جوړ کړو،Bullets: د دې په مرسته د کرښو په سرکې دش،تورى ،،،، او داسې نور شکلونه راوړلى شو او هم کولى شو دد دې پرځاى پخپله خوښه انځورونه او عکسونه راوړوپه ابي دايره د بوليټ بټنې ترڅنګ نښه باندې کلېک کوو چو لېست را خلاصيږي په هغه کې مختلف سمبولونه شته د هغې په کلېک کولو سره د سلېکټ شوي ليکنې هرلاين ته د انټر وهلو وروسته سمبول (نښه) راځي که غواړو ليرې کړو په بولېټ بټن باندې په کلېک کولو سره ليرې کيږي،بل کله چې پورته ذکر شوى کوچنى لېست راخلاص شي په هغې کې د change level په مرسته کولاى شو چې هغه تنظيم کړو،د چېنج ليول لاندې Define new bullet د دې په کلېک کولو سره يو بل کوچنى چوکاټ را خلاصيږي لکه په ١١ شکل کې چې وينى د سمبول له لارې ورته يو سمبول انتخاب کولى شوپه سمبول باندې کلېک کوو د سمبولونو جدول راخلاصيږي په هغې کې سمبول انتخاب کوو او دInsert بټنې په مرسته هغه د جملې سرته راځي،د پيکچړ په مرسته ورته عکس راوړلى شو پيکچړ کلېک کوو عکس انتخاب کوو بيا اوپن او OK نو عکس راځي،د فونټ په مرسته ورته يو د خپلې خوښې فونټ ورکولى شو،Numbering:په ١٠ شکل کې په زيړخط کې چې راتاو دى- د نمبرنگ په مرسته د جملې سرته نمبر،abc,I II IIIراوړلى شو، د نمبرنگ ترڅنګ په باندې کلېک کوو يو لېست راخلاصيږي په هغې کې ورته د خپلې خوښې نمبر( انتخاب کوو نو د جملې سرته هغه راځي چه پدې لېست کې لاندې برخه کې درې نورې بټنې شته چې په لاندې ډويې تشريح کوو:Change list level : کله چې په دې بامدې موس ودروو نو ترڅنګ يې بل لېست راځي چې په هغه کې مختلف ډولونه د نمبرونو لپاره شته چې هريو ته ضرورت وو د کلېک په کولو سره په صفحه باندې راځي،Define new number format: د دې په مرسته ورته د نمبرونو سټايل ،فونټ ،ښۍ او ګيڼ خوا او نور جوړولى شو ورباندې کلېک کوو د١٢ شکل په څيريو چوکاټ راځي په دې کې د نمبرسټايل،فونټ،فارمټ،دنمبرموقعيت(ښۍاو يا هم کيڼ طرف)چې ټول مو جوړ کړل د okوروسته هغه د ستاسې ليکنې ته راځي ،Set numbering value: د دې په کلېک سره د ١٣شکل راخلاصيږي په دې کې د سيټ ويليو کې چې نمبر( ٣)انتخاب کړو اوکې کړو نو د جملې نمبر( ٣)څخه پيليږيي،Multilevel listپه١٠ شکل کې په تور خط کې راتاو شوى- د دې په مرسته کولى شو چې خپلو عنوانونو او پراگرافونو ته يو تيار جوړ شوي نمبرونه او ورسره فونټونه ورکړو ، څو عنوانونه او يا هم پراگرافونه انتخاب کوو بيا د دې څخه يو فونټ انتخاب کوو نو هغه عنوانونو ته فونټ بدليږي،همدارنگه ورته پخپله يو سټايل او ډيزاين جوړولى شو د ملټي لېست ترڅنگباندې کلېک کوو نو لې�

بِسْمِ اللهِ اَلـّرَحْمَنِ اْلـّرَحِيْمِ ط
شروع کوم د الله ج په سپيڅلي نوم چې بحښونکى او ډېر مهربان دى!
راځى چې د ٢٠٠٧ افېس څخه ورډ پروگرام په پښتو ښکلي ژبه باندې زده کړوهغه هم په لاندې ډول
لمړۍ بايد د کمپيوټر چلانول او غلي کول (مړه کول) زده کړو چې څه ډول کمپيوټر چلان او د کار د ختميدو څخه وروسته يې په څه ډول خاموش کړو د دې لپاره لمړى کمپيوتر د بريښنا سره تړو،بيا د کمپيوټر په CPU(سيستم) کې د چلانولو بټن ( ) باندې زور کوو نو کمپيوټر چلانيږي او د لږ ځنډ وروسته وينډو (کړکۍ ) ته داخليږي.
دويم : د کمپيوټر غلي کول :کله چې غواړو کميپوټر گل کړو د کمپيټر موس موږک د شيشې کيڼ لور ته لاندې برخه کې د start په بټن باندې ودروو او د موس کيڼه بټن کــښــيـــکـاږوبـــيا Turn off computer باندې کليک کوو يو جدول راځي په هغه کې هم turn off com کليک کوو نو کمپيوټر گل کيږي.
اوس مو چې کمپيوټر چلان کړيدى نو ورډ پروگرام ته په لاندې ډول ننوځو:
١-په start مينو کلېک کوو په هغې کې Run باندې کلېک کوو يو وړوکى چوکاټ راځي په هغه کې ورته winword ليکو او okبتن ته فشار ورکوو نو ورډ پروگرام را خلاصيږي.
لنډه طريقه :(start-run-winword-ok ...).
٢-په startمينو باندې کليک کوو په هغې کې بيا All programes باندې موس ودروو نو يو غټ لېست را خلاصيږي په هغه کې microsoft office باندې موس ودروو يو بل لېست را خلاصيږي په هغې کې په microsoft word2007باندې کلېک کوو نو ورډ پروگرام را خلاصيږي.
اوس مو چې ورډ پروگرام را خلاص کړى دى د ورډ پروگرام په اړه ضرورى او لنډ معلومات په لاندې ډول دى :
 Titel bar: ټايټل بار د پروگرام په سرباندې يو د(٠،٥) سانتي متر په سور خط دى چې د همغه فيل نوم ورباندې ليکل شوى وي(Docoment1-Microsoft Word) همدارنگه پدې کې درې کوچنۍ او مهمې بټنې هم شته چې نومونه او دندې يې دادي:١- Minimize(–): مينيمايز بټن وظيفه داده چې ددې په کلېک کولو سره د ورډ پروگرام کړکۍ لاندې په task barباندې کښينوي ټاسکبار هغه خط يا ليکه ده چې د هغه په کيڼ سرکې سټارټ مينواو په ښۍ خوا کې يې ساعت،همدارنگه ځينې نور د کميپوټر سره نوي وصليدونکو الاتو نښانونه (لنډ نومونه) او په منځنۍ برخه کې يې نور پروگرامونه چې د کمپيټر کار له خوا څخه خلاصيږي ښايي.
٢ – restordownاوMaximize (1,2):بټن ده چې دا دوه حالته لري چې يو يې ريسټورډوون دى چې په کليک کولو سره يې د پروگرام کړکۍ لږ غوندې وړه کيږي چې نوموړي بټن په ماکزيمايز(1Maximize)باندې بدليږي چې ددې په کلېک کولو سره د پروگرام کړکۍ بيرته پخواني حالت ته ځي.
٣ – Close(×): د کلوز بټنې په کليک کولو سره پروگرام بنديږي چې په دې وخت کې يو وړوکى سواليه بکس هم راځي پوښتنه کوي چې ايا غواړې چه نوي تغيرات يا اجرات دې ثبت کړې د Yesپه کليک سره هغه ثبت کيږي او د No په کلېک کولو سره نه ثبتيږي.
 Menu Barمينوبار:دا هغه ليکه ده چې پکې ټولې مينوگانې لکه File,Insert,page Layoutاو نورې ځاى پرځاى شويدي.
 Quick Access Tollbar:دا هغه ټولبار دى چې کولى شو پخپله خوښه پکې دخپل ځان د کار د اسانتيا لپاره مواد ځاى پرځاى کړو چې ددې لپاره په نوموړي ليکه کې په يو خالي ځاى باندې ښى کلېک کوو ليست راڅرگنديږي په هغې کې په Customize Quick Access Tollbar باندې کلېک کوو نو يوه بله کړکۍ راپيدا کيږي په هغه کې په کيڼ لوري کې پخپله مواد انتخاب کوو او د Add بتنې په مرسته هغه ښۍ خواته راوړو په دې وړه کړکۍ کې د OK بټنې د کليک وروسته هغه مواد په دې ټولبار کې را زياتيږي.
 StatesBar:د ورډپروگرام لاندينۍ ليکه ده چې پکې د صفحوتعداد،د کليمو تعداد،ليکنيزه ژبه،د صفحې د ښه ليدلو لپاره د غټيدلو تله او نورځاى پرځاى شوي او ښودل کيږي.
 ScrollBar:دا هغه ليکه ده چې په دې سره د ورډ پروگرام صفحې ښکته پورته او يا هم ښۍ او کيڼې خواته وړل کيږي چې دا يوه عموي او بله هم اوفوقي ده .
 Rulerخطکش:د صفحې په کيڼ طرف عمودي او په پورته برخه کې د ټولبارلاندې راځى چه په پاڼه کې د ځينو شيانو د اندازه گيرۍ لپاره په کار وړل کيږي – دخطکش د راوړلو او ليرې کولو لپاره ورډ پروگرام په ښۍ خوا کې د ټولبار لاندې يوه وړه بټن ده د ViewRuler په نوم د هغې په يوځل کلېک سره راځي او په بل ځل کلېک سره ليرې کيږي.
 اوس راځوپه مينوبارکې د فايل مينو درس ته: فايل يا office Button(دوسيه):په دې کې زيات توکي شته چه پخپل نوبت سره به يو يو تشريح کړو.
1. New:د نو په ذريعه يو نوى Docoment را خلاصيږي په نو باندې کلېک کوو نو نوى فايل را خلاصيږي.
2. Save: په سيو باندې لمړۍ کار کوو د دې لپاره چې يو فايل ثبت کړو او بيا په Open کې ترې کار واخلو راځو يو څه ليکو بيا راځو په فايل مينو کې په سيو باندې کلېک کوو يو چوکاټ راخلاصيږي په هغه د Save in لاندې او يا ښۍ خواته مقابل کې پتې څخه ورته ځاى انتخاب کوومثلاً Desktop بيا لاندې د File Name ښۍ خوا مقابل ته خانه کې ورته نوم ليکو مثلاً افغانستان او د Save as type په خانه کې ورته د فايل ډول لکه د ٢٠٠٣ ورډ فايل يا نورډولونه ورته انتخاب کولى شو خو اوس عادى Word Docoment انتخاب کوو او Saveبټن باندې کلېک کوو نو معلومات مو ثبت کيږي .
همدارنگه د سيو له لارې کولى شو يو فايل ته باسورډورکړو هغه داسې چې يو څه ليکو بيا په فايل مينو کې سيو باندې کليک کوو نو يو چوکاټ راخلاصيږي په هغه کې کيڼ لورته لاندې برخه کې د Tools په نوم يوه بټن ده هغه باندې کلېک کوو نو يو بل وړوکى لېست را خلاصيږي پدې لېست کې په General Optin باندې کلېک کوو يو بل وړوکى چوکاټ راځي په هغه کې د Passward to open په مقابل خانه کې ورته يو پټ نوم يا پاسورډ ورکوو بيا همدغه پټ نوم په همدې چوکاټ کې دPasswar to modify په مقابل خانه کې ورته ليکو بياokکوو بيابل وړوکى چوکاټ راځي په هغه کې هم ورته ليکو اوکې کوو يې ، څلورم ځل ته يې هم ليکو اوکې کوو يې بيا د په اولني چوکاټ کې نوم ورکوو او بياد سيو بټن چې ښۍ خواته په لاندبرخه کې ده کلېک کوو نو فايل ثبت کيږي او پاسورډ هم اخلي خو مهمه خبره داده چې کله مو پاسورد ورکړو نو فايل په چاته همداسې خلاص نه پريږدې هغه به خامخا بندوې او که کوم فايل مو مخکې ثبت کړى وي غواړي پاسورډ ورته ورکړى نو بيا همدغه پورته عمليه ده خو د Save as له لارې به يې عملي کوې،که غواړى چې دا پاسورډ د فايل څخه پاک (لرې ) کړى چې بې د پاسورډ نه خلاص شي نو د سېواز له لارې به په ټولز بټن کې به په جنرال آپشن کلېک کړى او هغه وړوکى چوکاټ څخه به هغه پاسورډ پاک کړى او اوکې به کلېک کړى نو هغه پاسورډ لرې کيږي.
په سېو او په هغه کې د ټولز په بټن کې بل هم شې Save option دى چې ددې په کلېک سره يو غټ چوکاټ راځي په هغه کې کيڼ لور ته يو لېست دى په هغه کې Save انتخاب کوو بيا save autorecovr information every 10 menutes. کيڼ لورته خانه کې د کلېک په ذريعه صحي نښه اچووبيا د پورته ليکنې په منځکې بله خاليگاه ده چې لس پکې ليکل شوي هغه کې ١ ليکو نو کله چې مو کوم فايل ثبت کړى وي او نور کار پکې کوو نو کمپيوټر پخپله هغه يوه دقيقه وروسته ثبت کوي که کمپيوټر ناڅاپى گل هم شي نو زمونږ کار له منځه نه ځي .
3. Open: د اوپن په ذريعه يو ثبت شوى فايل يا معلومات را خلاصولى شو. په فايل مينو کې په اوپن باندې کلېک کوويو چوکاټ راخلاصيږي مخکې مو د افغانستان په نوم په ديسکتاپ باندې يو فايل ثبت کړى وو هغه انتخاب کوو او په چوکاټ کې په Openباندې کلېک کوو نو نوموړي معلومات را خلاصيږي. که غواړى چې ستاسې په معلومات کې څوک تغيرات ونه کړى او ثبت يې نه کړي او يا غواړې چې په خپلو معلوماتو باندې څه ورزيات کړې اوپه بل نوم يې ثبت کړې نو ددې لپاره به اوپن کلېک کړې داوپن چوکاټ را خلاصيږي بيا به فايل انتخاب کړي د چوکاټ په لاندې او ښۍ خوا کې د Openتر څنګ يو وړوکى ويکټور ښکاري په هغه باندې به کلېک وکړى يولېست راخلاصيږي په هغه کې به open read onlyيا open as copy کلېک کړى نو نوموړي معلومات را خلاصيږي اوس چې څومره تغيرات پکې راوړى نو په هغه اصلي معلوماتو نه ورزياتيږي بلکه په بل نوم او يا هم د هغې بله کاپي ثبت کيږي چې د ثبت په وخت کې به در ته يو پيغام درکويthis file is read only او که اوپن از کاپى مو انتخاب کړى وي نو يوه کاپى يې درته ثبت کيږي.
بل په دې کې open in browser چې دا اوس غير فعال دى دا هغه وخت فعال کيږي چې کله موږ يو فايل په ويب پېج فارمټ کې ثبت کړو بيا چې هغه د ويب فايل د ورډ پروگرام له لارې په انټرنيټ صحه خلاصوو نو د اوپن اېن بروزر څخه گټه اخلو.
4. Save as د دې لارې يو فايل په مختلفو نومونو ثبت کولى شو همدارنگه لکه مخکې مو چې وويل پاسورډ هم له دې لارې پاکولى شواو هم د Save as له لارې کولى شو خپل معلومات په ويب بانۀ باندې ثبت کړو خو په هغه صورت کې چې خپله ويب پاڼه ولرو او هم نور مختلف ډوله معلومات چې د Save as د کلــېـک څـــــخه وروســــــته چـــــــې کــــــــوم چــــــــــوکاټ راځـي د هغه په لاندينۍ برخه (save as type)کې دا ټول فارمټ ډولونه د معلوماتو شته .
5. Print(چاپ کول): کله مو چې کوم مطلب وليکلو غواړو هغه د کاغذ پر مخ چاپ کړو نو په فايل مينو(Office Button) کې به په پرينټ باندې کلېک وکړو يو چوکاټ راخلاصيږي لکه په ١شکل کې وينى په دې کې لمړۍ د پرينټربرخه په Nameخانه کې ورته د هغه پرينټر نوم چې د کمپيوټر سره وصل وي انتخاب کوو مثلاًHp Laser Jet1320 ps ټاکولکه په شکل کې چې زيړ خط پرې چاپيره شويدى ورپسې په page range برخه کې که چېرې All ورته انتخاب کړو نو څومره پاڼې لکل مو چې کړي وي ټول چاپ کيږي،که Current page وټاکو نو په کومه پاڼه کې چې carser پروت وي همغه پاڼه چاپ کيږي،که د pagesپه مقابل خليگاه کې که ورته 1-10 وليکو نو د ١څخه تر ١٠پورې پاڼې په مسلسل ډول چاپ کيږي او که بيا د دې پرځاى ورته په دې ډول (1,3,6) وليکو نو نورې پاڼې نه چاپ کيږي يواځې ١،٣ او ٦ مه پاڼه راته چاپ کوي ،په دې ځاى کې يو بله خانه د Selectionپه نو غير فعاله ده دا هغه وخت فعاله کيږي چې يوه اندازه ليکل سليکټ (انتخاب) کړى دا د دې لپاره دى چې که ليکل سليکټ کړو بيا دا سليکشن برخه انتخاب کوو نو يواځې هغه سليکټ شوي ليکل راته چاپ کيږي،په Copies برخه که چېرې دnumber of copies په مقابل خانه کې ورته عدد (٢)،(٦) او نور وليکو نو هغومره کاپۍ د يوې پاڼې څخه راته چاپ کوي،په دې برخه کې که چېرې د collateخانه کې نښه واچوونو په دې ډول کيږي نو بيا که چېرې مونږ د لسو پاڼو د چاپ امر ورکړونو په ترتيب سره ١،٢،٣... راته چاپ کوي او که بيا پورته ذکر شوي نښه ترې لرې کړو نو بيا لمړۍ اوله پاڼه راته شپږ ځله چاپ کوي بيا دويمه او پدې ترتيب ټولې،له دې وروسته Zoom برخه کې pages per sheetکه چيرې ورته 1pageانتخاب کړو نو مکمله يوه پاڼه راته چاپ کوي ،که 2pagesانتخاب کړو نو دوه پاڼې راته په يو کاغذ (A4) نيمايي اندازه راته چاپ کوي،که 4pages,6pages انتخاب کړو نو په يوه A4 کاغذ باندې راته ٤ او ٦ صفحې راته چاپ کوي،دscale to paper sizeمقابل خانه کې ورته د کاغذ اندازه چې A4,A3,letter او نور دي کله مو چې پيرنټر ته کوم اندازه کاغذ ورکړى وي دلته به هم هغه ورته انتخاب کوو،بل properties برخه ده چې په دې کې پورته ياد شوي خبرې دي خو يو څه چې اضافي نو مهم مواد لري لکه د پرينټر تيز والى او په يوځل باندې د کاغذ دواړه مخه چاپ کول دي په پراپرټي باندې کلېک کوو يوچوکاټ راخلاصيږي چې د کيڼ لوري څخه لمړۍ شکل کې دpage qualityبرخه کې دتيز پرينټ لپاره په print qualityخانه کې ورته مختلف تيزوالي دى يو يې انتخاب کووچې سور خط پرې تاو شوى،بل په finishingesپرخه کې ورته print on both sideچې کله ورته انتخاب کړو نو که دوه پاڼې ليکل مو کړي وي په يوځل باندې دواړه مخه د يو کاغذ راته چاپ کوي چې په شکل کې زيړ خط پرې تاو شويدى په اخېر کې Ok او ok کوو يې نو پرينټ شروع کيږي مطلب چاپ کيږي.
6. په پرينټ کې print previews دى کله چې په پرينټ باندې موس وه دروو نو څنګ کې يو بل لېست را خلاصيږي په هغه کې يو printدى چې پورته په مفصل ډول تشريح شوى ،بل quickprintدى چې د دې په کليک سره پورته چوکاټونه نه راځي لاس په لاس کاغذباندې چاپ کيږي،دريم پرينټ پريويوده کله ګې دا کلېک کړو نو يوه بله کړکۍ راخلاصيږي په دې کې د پرينټ برخه کې پرينټ دى او پرينټ اوپشن دى چې مخکې تکرار شوي دي او ددى ځاى څخه هم کولى شو خپل مطالب چاپ کړو ، بل پيېج سيټ آپ برخه ده چې دا به په پيج لېآوټ کې تشريح کيږي ، دريم د Zoom برخه ده پدې کې پخپله zoom ده د دې په کلېک کولو سره صفحه پراخه کيږي چې ښه وليدل شي ليکل غټيږي نه بلکه را نږدې کيږي چې ښه وليدل شي، پل 100% ده چې دا صفحه سل فيصده را نږدې کوي، دريم one page ددې په کليک سره يوه صفحه ښايي ، د two pages په کلېک سره دوه صفحې در ته ښايي،او پنځم د page width په کلېک سره صفحه نوره هم پراخه کيږي،بله اخيرى برخ يې د preview برخه ده چې په دې کې اول show ruler د دې په ټکمارک کولو سره خطکش راځى او په نه ټکمارک سره يې ليرې کيږي،دويم magnifierدى د دې څخه د ټکمارک په ليرې کولو سره کولاى شو چې په خپلو معلوماتو کې تغيرات راوړو،دريم shrink one page د دې په کلېک کولو سره که د يوې صفحې څخه لږ څه ليکل بلې صفحې ته اووښتي وي په يوه صفحه کې يې ځاى کوي يعنې د ټولو ليکلو اندازه لږ څه کموي، دnext page او previous page په ذريعه راتلونکى او بيا هم مخکينۍ صفحې تللى شو،د close print preview په ذريعه د دې کړکۍ څخه وتلى شو.
7. Prepare: کله چې په فايل مينو کې په پرېپرباندې موس وه دروو نو څنګ ته يې بل لېست خلاصيږي لمړۍ بکې properties ده د دې په کلېک سره دورډ پروگرام کړکۍدپورته شکل په څېر يو چوکاټ راځي په هغه کې د docoment properties ښي څنگ ته يوه نښه ده چې دې ته ډراپ ډاوون مينو وايي د دې په کلېک سره يو بټن راښکاره کيږي(Advance properties) د دې په کلېک سره يو بل چوکاټ راځي لکه ٥،٦شکل کې چې په دې کې ورته مختلف معلومات ليکى شى چې د فايل په پراپرټي کې د هميشه لپاره وي لکه د فايل نوم،موضوع،د جوړوونکي په اړه،کمپانۍ نوم .... چې دا دومره سخت ندى پخپله ورباندې کار وکړى او س بيرته راځو پراپرتي ته لکه په ٤م شکل کې وينى دلته هم ورته د جوړونکى نوم،د فايل نوم،موضوع،کتګورى،خصوصيات او اضافى نو شيان ورته ليکلى شو او خپل فايل ته ثبت کولى شو، په Prepare کې بل Encrypt Docoment چې يو فايل ته پاسورډ ورکوى چې مخکې په سېو او سېو آز کې تشريح شوى د دې لارې هم پاسورډ ورکولى شو چې دايې مهم وو نو دومره مهم څه پکې نشته نو تشريح ته يې هم ضرورت نشته.
8. Send(ليږل) که غواړى چې خپل معلومات د بريښناليک او يا هم د فکس له لارې چيرته وليږى نو په سېنډ کې Email او enternet foxڅخه استفاده کوو خو دا په هغه صورت کې چې انټرنېټ ته لاس رسى ولرو.
9. Publish: ددې په ذريعه کولى شو د انټرنيټ پاڼې لپاره مطالب جوړ کړواو تيار شوي مطالب بيا په انټرنيټ پاڼه کې خپاره کړو له پبلېش څخه گټه اخلو.
10. Close: ددې په ذريعه کولاى شو خپل فايل بند کړوخو پروگران (docoment)نه بنديږي يواځې فايل بنديږي.
 Home(Edit menu):دا هغه لېست دى چې د دې په مرسته باندې په خپله ليکنه کې مختلف ډوله تغيرات راوړلى شو لکه رنګ،اندازه او نور:
1. Clipboard:برخه ده پدې کې copy,cut,paste&format painter دي چې لمړپه cut،کاپي او پېسټ باندې کارکوو،د دې لپاره چې يو څه کاپي کړو لمړۍ هغه سلېکټ کوو چې پدون د سلېکټ څخه کاپى او cut نه فغاله کيږي،لمړۍ يوه اندازه ليکل سلېکټ کووبيا cut() باندې کلېک کوو نو هغه سلېکټ شوي ليکل له خپل ځاى څخه ليرې کيږي بيا يو بل ځاى ورته انتخاب کوو هلته کرسراچوو بيا په pasteباندې چې شن خط پرې چاپېر دى کلېک کوو نو هغه ليکل له هغه پخواني ځاى څخه دې نوي ځاى ته راځي،کاپى هم دې ته ورته کار کوي خو توپير يې دادى چې cutيې له لمړني ځاى څخه ليرې کوي خو pasteيې په لمړي ځاى کې هم پريږدي او د پېسټ وروسته يې کاپى په دويم ځاى کې هم راځي،همدارنگه د paste لاندې يوه کوچنۍ نښه () ده کله چې کوم مطلب کاپي کړو نو هغه فعاله کيږي چې هغې په کلېک سره يو وړوکى ليست راخلاصيږي چې په هغه کې په پېسټ علاوه دوه نورې بټنې دى چې يو يې paste specialاو بله هم paste as hiperlinkده چې دواړه لاندې تشريح کوم:الف: paste special : کله مو چې يو څه ليکلي وي د هغه يوه کاپى مو په بله پاڼه کې هم پيسټ کړي وي د دې لپاره چې کله په اولني مطلب کې تغيرات راوړى که غواړى چې په کاپى کې دې هم تغيرات راشي خو هغه هم په آتوماتيک ډول پخپله راشي نو ددې لپاره بيا د پېست سپېشل څخه کټه اخلو هغه داسې چې اولنۍ مطلب کاپي کوو بيا هغه کاپي مطلب ټول سلېکټ کوو بيا پېسټ سپېشل کلېک کوو format painter: د دې په مرسته کولى شو چې د يوې ليکنې فونټ،رنگ او نور خصوصيات يوې بلې ليکنې ته يوسو هغه داسې چې مثلاً ليکل مو کړي هغې ته مو سور رنگ ورکړي بولډ کړي مودي دا ليکل سلېکټ کوو بيا فارمټ پېنټر کلېک کوو د هغې وروسته يې په يوه بله ليکه باندې داسې د پاسه تيرووچې د موس کيڼه بټن مو نيولي وي(فشارموورکړيوي) نو دهغه ليکنې ډيزاين دې ليکنې ته هم را انتقاليږي،همدارنگه نورو شيانو کې هم ورڅخه ګټه اخيستلى شو لکه هندسي شکلونه ،سمبولونه،جدولونه او نور،بل د دې لاندې د کليپ بورډ بټن هغه څه راته ښايي چې موږ کاپي کړي وي او ددې ځاى څخه يې زر پېسټ کولى شو.
2. Font:د دې په مرسته خلې ليکنې ته مختلف رنگونه،ډولنه او ښکلا ورکولى شوخو هغه وخت چې ليکل مو سلېکټ کړي وي،پدې کې لمړى خانه چې ده چې په ٨م شکل کې ورباندې تور خط چاپيردى له دې ځاى څخه ورته مختلف فونټ انتخاب کولى شو ،(font size):ورپسې همغه شان خو لږ وړه خانه کې ورته د ليکلو اندازه(غټوالى)ټاکلى شو چې په ٨م شکل کې زيړ خط پرې چاپيره شوى دى خو ترڅنګ يې يوه غټه Aاو بله هم A ده چې په دې سره يې هم اندازه غټولى او واړه کولى شو،Bold,Italic,underline:چې په سره خط کې راګير شوي دي B د دې په کلېک سره ليکل يوه اندازه ډبل کيږي ،I د دې په کليک سره ليکل لږ څه کاږيږي U د دې په کلېک سره د ليکلو لاندې يو خط راځي،strikthrough(abc ):د دې په ذريعه کولى شو چې د سلېکټ شوو ليکلو په منځ يو افقي خط ورکړو، Subscript(X2) د دې په ذريعه کولى شو يو عدد ته قاعده ورکړو لکه لس په قاعده دې دوه نو هغه داسې ليکو ١٠٢ بيا يواځې دوه سلېکټ کوو او سب سکريپټ بتن وهو نو لس په قاعده دې دوه کيږي(١٠٢)،superscript(X2): دا د سب سکريپټ برعکس کار کوي يعنې يو عدد ته توان ورکوى لکه 105ليکو بيا پنځه سلېکټ کوو نو لس په طاقت د ٥ کيږي 105،بل دى Change Case(AA) دا يواځې د انگليسي ليکنې لپاره کارول کيږي کله مو چې يو متن ليکلى وي غواړى د هغه د هرې جملې د سر تورى په غټ حرف سره شي نو دAA تر څنگ په دې نښه باندې کلېک کوو يو لېست راخلاصيږي په هغې کې په sentencr caseباندې کلېک کوو نو د هرې جملې د سر تورى په غټ حرف سره راځي،که وغواړو چې د جملې ټول تورى په کوچنيو خروفو راشي نو نوموړي لېست کې په lower caseباندې کلېک کوو ،که غواړو چې ټول حروف دې په غټو تورو راشي نو په UPPERCASEباندې کلېک کوو ،که وغواړو چې په جمله کې دى د هر لغت لمړى حرف غټ راشي نو په Capitalize Each Wordباندې کلېک کوو او که وغواړو چې لمړۍ حرف کوچنى راشي او نور دې غټ راشي نو بيا په (tOGGLE cASE) باندې کلېک کوو، بل دClear formattingبټن ده ددې په ذريعه کولى شو د ليکنې څخه هرډول ډيزاين لکه رنگ،بولډ،ايټاليک او داسې نور ختم کړوداسې چې لمړۍ د فونټ ولا ليکنه سلېکټ کوو بيا نوموړي بټن کلېک کوو نو د سلېکټ شوي ليکنې څخه هرډول فونټ لرې کيږي او په عادي ډول ليکنه پاتې کيږي چې په ٨شکل کې ورباندې آبي خط تاو شويدى،په نارنجي خط کې: Text Highlight color: کله چې يو عنوان او يا بله مهمه کلمه ،لغات او نور په نښه کوو چې د توجه وړ و گرځى نو هغه ليکنه سلېکټ کوو بياپه تېکسټ هايلايټ باندې کلېک کوو نو په سلېکټ شوي ليکنه باندې هغه رنگ چې په ټېکسټ هايلايټ کې مو انتخاب کړى وي ورباندې راځي چې د دې کې ١٥ رنگونه شته،همدارنگه پدې لېست کې يوه بله بټن د(No color)په نوم شته چې کله مو په ليکلو باندې د پورته رنگونو څخه کوم يو راوړى وي هغه ليکنه سلېکټ کوو او بيا نوکالر انتخاب کوو نو ورڅخه لېـــرې کيـــــږي،Font Color: د دې لارې کولى شو خپلې ليکنې ته مختلف رنگونه ورکولى شو ليکنه سلېکټ کوو بيا يو رنگ انتخاب کوو نو ورباندې رنگ اوړي او پدې کې د More colorله لارې ورته مختلف رنگونه جوړولى او راوړلى شو،د ستوري په منځ کې بټن باندې په کلېک کولو سره د نهم شکل په څېر يو چوکاټ راخلاصيږي چې په دې کې د فونټ په برخه کې ورته فونټ،دفونټ سايز،دفونټ ډول ، دليکنې لاندې لاين د ليکنې د کرښو ترمنځ فاصله د کرښې د کليمو ترمنځ فاصله او نور برابرولى شو چې دا په مفصل ډول نه تشريح کوم خپله ورباندې کار وکړى اسانه دى کوم مشکل به انشاء الله پکې نه وي، بله يې کرکتر سپيسېنگ برخه ده چې د دې لار کولاى شو خپلې ليکنې توري (کرکترونه)برابر کړو لکه ډېر کارونه پکې شته چې پخپله ورباندې کار وکړى اسانه دى چې په دې چوکاټونو کې لادې کيڼ لورته د ډيفالټ بټن ده چې کله مو هرڅه برابر کړل ددې په کلېک کولو سره بيا هر وخټ همغه شان راځي لکه په ٩ شکل کې وينى، .
3. Paragraph:د دې په مرسته کولى شو د خپلې ليکنې پراگرافونه جوړ کړو،Bullets: د دې په مرسته د کرښو په سرکې دش،تورى ،،،، او داسې نور شکلونه راوړلى شو او هم کولى شو دد دې پرځاى پخپله خوښه انځورونه او عکسونه راوړوپه ابي دايره د بوليټ بټنې ترڅنګ نښه باندې کلېک کوو چو لېست را خلاصيږي په هغه کې مختلف سمبولونه شته د هغې په کلېک کولو سره د سلېکټ شوي ليکنې هرلاين ته د انټر وهلو وروسته سمبول (نښه) راځي که غواړو ليرې کړو په بولېټ بټن باندې په کلېک کولو سره ليرې کيږي،بل کله چې پورته ذکر شوى کوچنى لېست راخلاص شي په هغې کې د change level په مرسته کولاى شو چې هغه تنظيم کړو،د چېنج ليول لاندې Define new bullet د دې په کلېک کولو سره يو بل کوچنى چوکاټ را خلاصيږي لکه په ١١ شکل کې چې وينى د سمبول له لارې ورته يو سمبول انتخاب کولى شوپه سمبول باندې کلېک کوو د سمبولونو جدول راخلاصيږي په هغې کې سمبول انتخاب کوو او دInsert بټنې په مرسته هغه د جملې سرته راځي،د پيکچړ په مرسته ورته عکس راوړلى شو پيکچړ کلېک کوو عکس انتخاب کوو بيا اوپن او OK نو عکس راځي،د فونټ په مرسته ورته يو د خپلې خوښې فونټ ورکولى شو،Numbering:په ١٠ شکل کې په زيړخط کې چې راتاو دى- د نمبرنگ په مرسته د جملې سرته نمبر،abc,I II IIIراوړلى شو، د نمبرنگ ترڅنګ په باندې کلېک کوو يو لېست راخلاصيږي په هغې کې ورته د خپلې خوښې نمبر( انتخاب کوو نو د جملې سرته هغه راځي چه پدې لېست کې لاندې برخه کې درې نورې بټنې شته چې په لاندې ډويې تشريح کوو:Change list level : کله چې په دې بامدې موس ودروو نو ترڅنګ يې بل لېست راځي چې په هغه کې مختلف ډولونه د نمبرونو لپاره شته چې هريو ته ضرورت وو د کلېک په کولو سره په صفحه باندې راځي،Define new number format: د دې په مرسته ورته د نمبرونو سټايل ،فونټ ،ښۍ او ګيڼ خوا او نور جوړولى شو ورباندې کلېک کوو د١٢ شکل په څيريو چوکاټ راځي په دې کې د نمبرسټايل،فونټ،فارمټ،دنمبرموقعيت(ښۍاو يا هم کيڼ طرف)چې ټول مو جوړ کړل د okوروسته هغه د ستاسې ليکنې ته راځي ،Set numbering value: د دې په کلېک سره د ١٣شکل راخلاصيږي په دې کې د سيټ ويليو کې چې نمبر( ٣)انتخاب کړو اوکې کړو نو د جملې نمبر( ٣)څخه پيليږيي،Multilevel listپه١٠ شکل کې په تور خط کې راتاو شوى- د دې په مرسته کولى شو چې خپلو عنوانونو او پراگرافونو ته يو تيار جوړ شوي نمبرونه او ورسره فونټونه ورکړو ، څو عنوانونه او يا هم پراگرافونه انتخاب کوو بيا د دې څخه يو فونټ انتخاب کوو نو هغه عنوانونو ته فونټ بدليږي،همدارنگه ورته پخپله يو سټايل او ډيزاين جوړولى شو د ملټي لېست ترڅنگباندې کلېک کوو نو لې�

د اخيرت خزانې دويمه کوچنۍ برخه او دريمه برخه به يې اينده کې وگورى مننه:
28. د يو لک حجونو او د زرو ختمونو ثواب:څوک چې دا لاندې ليکل شوي دُعا يواځې يو ځل ووايي نو هغه ته به د يو لک حجونو او د قرانکريم د زرو ختمونو ثواب د الله ج لخوا ورکړل شي:دُعا:بِسْمِ اللهِ اْلرَحْمَنِ اْلرَحَيْمِ  فَلِلهِ اَلْحَمْدُ رَبِّ السّـَمَــۤوَتِ وَرَبِّ اْلاَرْضِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ وَلَهُ الْکِبْرِيَآءُ فَى الّسَمَــۤوَتِ وَألاَرْضِطوَهُوَالْعَزِيْزُالْحَکِيْمُ [وعظ سعيد ص:٢٤٧]
29. د تهجد برابر ثواب:د حضور اکرم ص ارشاد مبارک دى چې مفهوم يې داسې دى:چې څوک د شپې له خوا د ويده کيدو وړاندې سورة بقره د دريمې سپارې نيمه اخيري دوه ايتونه (٢٨٥-٢٨٦)تلاوت کړي(اَمَنَ الّرَسُوْلُ بِمَآاُنْزِلَ اِلَيْهِ څخه تر اَنْتَ مَوْلَناَ فَانْصُرْنَاعَلَى الْقَوْمِ الْکَفِرِيْنَ نو په دې شپه به الله ج ورته د تهجد لمانځه برابر ثواب ورکړي چې دا به حضور ص هم لوستل.[مشکوۀ شريف]

تژی ٹول دپسی مڑہ شکاری جانانہ
پہ مری کی د اوبہ شکاری جانانہ

مزيدار او خكلي تبصرى دي زه هم كوشش كوم سه اوكم دوستانو

بِْسمِ اللهِ الْرّ َحْمَنِ الّرَحِيْمِ ط
د اخيرت خزانه لنډې دعاګانې ووايئ او ډېر ثوابونه و ګټئ
صرف په نهو دقيقو کښې د نه ځله د قرانکريم ختم او د زرو (١٠٠٠)ايتونو ثوابونه په ډېر کم وخت کښې و ګټئ!
1. د جنت خزانه :په حديث شريف کې راغلي دي چې د حضور ص ارشاد مبارک دئ چې دا کلمه ( ﻻَحَوْلَ وَﻻَ قُوّ َةَ اِﻻّ َ بِاللهِ ط) ووايي نو د (٩٩) خطرناکو ناروغيو څخه به په امان شي او دا کلمه به يې ورته دارو شي چې تر ټولو کمه ،سپکه ناروغي رنځ او غم دئ چې د دې کلمې په ويلو سره لرې کيږي ځکه چې دا د جنت د خزانو څخه يوه خزانه ده.
2. سورة الفاتحه: د الفاتحه (الحمد الله سورة) تر اخيره پورې درې ځله ويلو سره د دوه ځله قران کريم ويلو اندازه ثواب لري.[تفسير مظهري]
3. آيةُ اَلْکُْرسِْى: د اية الکرسى صرف په څلور ځله ويلو سره يې د يو(١)قران کريم د ويلو برابر ثواب لري. [تفسير مواهب الرحمن]
4. سورةُ القدر: صرف څلور ځله ويلو سره يې د يو قرانکريم ويلو برابر ثواب لري[مسند الاحمد]
5. سورة الزلزال: صرف دوه ځله ويلو سره يې د يوځل قرانکريم ويلو اندازه ثواب لري.[ترمذي شريف]
6. سورة العاديات : صرف دوه ځله ويلو سره يې د يو قران کريم ويلو اندازه ثواب لري.[تفسير مواهب الرحمن]
7. سورة التکا ثُر: صرف يو ځل ويلو سره يې د زرو اياتونو ويلو برابر ثواب لري.[بيهقي د مشکوة شريف په حواله]
8. سورة الکافرون : صرف څلور ځله ويلو سره يې د يو قران مجيد د ويلو اندازه ثواب لري.[ترمذي]
9. سورة النصر: صرف څلو ځله ويلو سره د يو قران مجيد ويلو اندازه ثواب لري.[ترمذي]
10. سورة اﻻخلاص : صرف درې ځله ويلو سره يې د يو قران مجيد ويلو اندازه ثواب لري.[بخاري او مسلم]
11. په جنت کښې محل جوړول: رسول کريم ص فرمايلي دي چې کوم سړى لس ځله سورة اخلاص يعنې قُلْ هُوَاللهُ اَحَدًُ تر اخيره ووايي نو الله ج به د هغه لپاره په جنت کې يو محل جوړ کړي.[کنز]
12. د څلور ځله قران مجيد ختمولو برابر ثواب: رسول الله ص فرمايلي دي چې کوم څوک د ګهيځ لمانځه نه وروسته (١٢) ځله قُلْ هُوَاللهُ اَحَدًُ تر اخيره ووايي دا داسې شو لکه څلورځله چې يې قران مجيد ختم کړئ وي او په دغه ورځ د ځمکې په مخ باندې تر ټولو افضل وي په دې شرط چې د گناهونو څخه ځان وژغوري.[کنز]
13. د پنځوسوکالو ګنا هونو معاف: رسول الله ص فرمايلي دي چې کوم څوک پنځوس(٥٠) ځله سورة اخلاص يعنې قُلْ هُوَاللهُ اَحَدًُ ووايي د هغه کس د پنځوسو کالو واړه ګناهونه به الله ج ورته معاف کړي سبحان الله څومره د خوشحالۍ زيرئ دى چې په (٥٠) ځله د سورة اخلاص ويل څلور يا پنځه دقيقې وخت غواړي او په بدله کې الله ج د کلونو ګناهونه ورته معاف کوي.[کنز]
14. د دوه وسه (٢٠٠) کالونو د ګناهونو معافي:د حضوراکرم ص ارشاد مبارک دى چې کوم څوک (٢٠٠) ځله سورة اخلاص يعنې قُلْ هُوَاللهُ اَحَدًُ ووايينو الله تعالى ج د هغه د (٢٠٠) کالو واړه ګناهونه معاف کوي [کنز العمال].
15. په جنت کې دوولس(١٢) محلونه: که چيرې يو څوک سورة اخلاص يعنې قُلْ هُوَاللهُ اَحَدًُ درې سوه (٣٠٠) ځله ووايي نو د هغه لپاره به د څلورو سوو(٤٠٠) شهيدانو ثواب داسې وليکي لکه هر شهيد چې خپل اس هم دالله ج په لاره کې حلال کړئ وي او د هغې وينه بهيدلي وي او که چيرې يوڅوک يې زر(١٠٠٠) ځله ووايي نو تر هغه وخته پورې به ورته مرگ نه راځي تر څو چې هغه خپل مقام په جنت کې ليدلى نه وي يا چې هغه ته په جنت کې خپل مقام ښودلى شوي نه وي.[کنزالعمال]
16. دشيطان څخه ځان ساتل(دشيطان نه حفاظت): شيطان د انسان دښمن دى او دا ظالم دښمن هر وخت په دې کوښښ کښې وي چې انسان ته سخت نه سخت نقصان (زيان) ورسوي – خلک د دښمن څخه د ځان ساتنې لپاره رنگارنگ وسلې ګرځوي لکن رسول اکرم ص مونږ ته د دې غټ دښمن نه دځان ساتنې لپاره دېره اسانه طريقه ښودلي ده او فرمايلي يې دي چې څوک دګهيځ په وخت يوځل اَغُوْذُ بِاللهِ الّسَمِيْعِ الْعَلِيْمِ مِنَ الّشَيْطَنِ الّرَجِْيمِ ووايي نو تر ماښامه پورې به د شيطان له شر څخه په امان کښې وي او دا به ورڅخه حفاظت کوي. [ کنزاعمال]
17. د څلورو لا علاجه ناروغيو او بيماريو څخه امن: حضور اکرم ص فرمايلي دي چې د ګهيځ لمونځ وکړئ نو درې ځله دا کلمه سُبْحَانَ اللهِ الْعَظِيْمِ وَ بِحَمْدِۀِ وَﻻَ حَوْلَ وَﻻَ قُــّوَةَ اَلاّ َ بِاللهِ ط ووايي نو الله ج به دا کس د څلورو بيماريو څخه په امن کړي چې هغه بيمارۍ دادي(جُذام،ليونتوب،ړنديدل او فالج).
18. د دوزخ څخه د خلاصون دعا:حضور اکرم ص فرمايلي دي چې مفهوم يې دادى چې څوک د سهار لمونځ وکړي او دچا سره خبرې ونه کړي بيا دا دعا اَلــّلَهُمّ َ اَجِرْ نِىْ مِنَ النَـّارِ (٧) ځله ووايي اوپه دغه ورځ ده ته مرګ راشي نو د دوزخ څخه به خلاصون ومومي همدغه ډول که د ماښام لمانځه څخه وروسته اووه ځله وويل شي او په دغه شپه وفات شي د دوزخ څخه به خلاصى ومومي.[کنزالعمال]
19. ګناه که د سمندر د ځګ برابر هم وي معاف به شي:که څوک مخکې د ويده کيدو لاندې استغفار درې ځله ووايي نو د هغه ټول واړه ګناهونه (صغيره ګناهونه) به و بحښل شي که د سمندر دزګ برابر يا د مقام عالج د شګو د ذرو برابر وي يا د ونو دپاڼو برابر وي او يا د دنيا د شپو او ورځو برابر وي –دا دحديث شريف مفهوم دى او حديث شريف دروغ کڼل کفر دي. اَسْتَغْفِرُاللهَ اَلّذِىْ ﻻَ ۤ اِلَهَ اِﻻّ َهُوَالْحَىّ ُ اَلْقَيّـُوْمُ وَاَتُوْبُ اِلَيْهِ. [ترمذي].
20. يو لاک خلرويشت زره نيکۍ:د حضرت ابن عمر رض څخه روايت دى چې کوم سړى سُبْحَانَ اللهِ وَ بِحَمْدِۀِ يو ځل ووايي نو د هغه لپاره يوﻻک څليرويشت زره نيکۍ ليکل کيږي سبحان الله څومره خوش قسمته دي هغه خلک چې روزانه په زرګونو ځله دا وظيفه کوي.[کنز العمال]
21. په جنت کښې ونې وکرئ: سُبْحَانَ اللهِ ، اَلْحَمْدُ لِلّـَهِ ، ﻻَ ۤاِلَــۤهَ اِﻻّ َ اِللهُ ، اَللهُ اَکْبَرْ دا دومره ښکلي اودبرکت کليمې دي چې د هرې کليمې په ويلو سره په جنت کښې يوه يوه ونه د هغه کرل کيږي چې څوک دا ذکر کوي. [ کنزالعمال]
22. حضور اکرم ص ځانته گواه کړئ: د نبى کريم ص ارشاد مبارک دى چې څوک د جمعې په ورځ او شپه په ما باندې درود په کثرت سره ووايي نو زه به يې د قيامت په ورځ گواه او سفرش کوونکى يم دا دحديث شريف مفهوم دى. [کنز]
23. د دوه سوه ( ٢٠٠) کالونو دګناهونومعاف : د حضور اکرم ص ارشاد مبارک دى چې څوک ما باندې د جمعې په ورځ (٢٠٠) ځله درود مبارک ووايي نو د هغه به د دوه سوه (٢٠٠) کالونو په اندازه واړه ګناهونه معاف کړل شي.[کنز]
24. سل(١٠٠) حاجتونه پوره کيدل: د رسول الله ص ارشاد مپارک دى چې کوم سړى د جمعې په شپه او په ورځ باندې په ماباندې سل (١٠٠) ځله درود ووايي نو الله تعالى د هغه سل(١٠٠) حاجتونه پوره کوي چې (٧٠) په اخرت او (٣٠) يې په دې دنيا کښې ، او د هغه درود درا رسولو لپاره يوه فرښته مقرره کړيده چې ماته يې قبر ته دا درود داسې وړاندې کوي لکه څنګه چې ستاسو په خدمت کې تحفې وړاندې کيږي او بيشکه زما له وفات څخه وروسته زما علم همداسې دى لکه څنگه چې زما په ژوند کښې دى. [کنز]
25. د شب قدر برابر ثواب:د قُرانکريم په ورو او ارامه ويلو سره د قدر په شپې د عبادت کولو ثواب د زرو(١٠٠٠)مياشتو د عبادت نه افضل دى او په زرو(١٠٠٠) مياشتو کې ديرش زره(٣٠٠٠٠) شپې وي او د کالونو په تعداد ترې درې اتيا(٨٣)کاله او څلور(٤) مياشتې جوړيږي کوم چې صرف د الله ج خالص انعام دى، چونکه د الله تعالےج درخمت څه حد نشته نو دَ دې دپاره که هغه د شب قدر د ثواب برابر ثواب په بل عمل ورکړي نو د الله ج د رخمت په خزانو کې کمى نه راځي نو ددې دپاره داﻻندې ليکل شوي کليمې چې صرف درې ځله ووايئ نو دشب قدر برابر ثواب پرې خاصليږي او په ويلو يې درې دقيقې هم نه تيريږي لاۤ َاِلَهَ اِﻻّ َاللهُ الْحَلِيْمُ الْکَرِيْمُ ، سُبْحَانَ اللهِ رَبِّ السّـَمَــۤوَتِ الـّسَبْعِ وَرَبِّ الْعَرْشِ الْعَظِيْم [کنزالعمال]
26. (٧٠)اويا پرښتې به تر زرو ورځو پورې نيکۍ ليکي:دا لاندې دُعا د نبى کريم ص لپاره ده څوک چې دا يو ځل ووايي نو د هغه لپاره به (٧٠) پرښتې تر زرو ورځو پورې نيکۍ ليکي دُعا داده :جَزَى اللهُ عَنّاَمُحَمّـَدًا مّاَ هُوَاَهْلُهٌ .[کنزالعمال]

27. هره ورځ د ويده کيدو په وخت کې پنځه کارونه ترسره کوئ: هغه دادي چې حضور اکرم ص يوځلې حضرت علي کرم الله وجهه ته ارشاد وفرمايلو چې روزانه روزانه پنځه کارونه کوه نو بيا ويده کيږه لمړى څلورزره اشرفۍ صدقه کوه - دويم يوقرانکريم ختم کوه - دريم د جنت قيمت ورکوه - څلورم د دوه مخالفو کسانو ترمنځ صلحه کوه - پنځم يو حج کوه نو بيا ويده کيږه حضرت علي کرم الله وجهه وفرمايل چې يا رسول الله ص دا خو ډېره گرانه ده او زه خو دا نشم کولى حضور ص ارشاد وفرمايلو چې
 څلورځله سورة فاتحه وايه دا داسې ده لکه تاچې (٤٠٠٠) اشرفۍ صدقه کړي وي.
 درې ځله سورة اخلاص وايه داسې ده لکه تا چې قرانکريم ختم کړئ وي.
 لس ځله استغفار وايه دا د دوه مخالفو کسانو ترمنځ صلحه ده.
 لس ځله درود شريف وايه دا د جنت د قيمت د اعاده کول دي.
 څلورځله دريمه کلمه وايه دا د يو حج کول دي نو بيا ويده کيږه په دې سره حضرت علي کرم الله عرض وکړ چې يا رسول الله ص اوس خو به زه روزانه دا عملونه کوم او بيا به ويده کيږم.

مـــور
ژونــــدون لــــــکه بــیـــد یـــا ده بنیادم پـــکی ویــــریـــږی – یــومــورده په دنیا کی چی زړګی پرې راټولیږي
پــــه ژونـــدکې کــــه څـــه خــوند دی خو د مور په برکت دی- د پښو د لاندې ایــــښـــی یې الله ځکه جنت دی
د مینې سرچینه دَ دي دَ زات نــــه شروع کیږي
یو مور ده په دنیا کې چې زړګی پرې راټولیږي
ژونــــدون لـــکــــه بیدیا ده بنیادم پـکی ویریږی
دګل په شان ځواني د خپل بچي دَ سرنه تاوکـــــي- خپل سرهم کله کله دَ اولاد دَ پاره داو کـــي
د ځــــانه نه نا خــــبره په بـــچي باندې دړدیږي
یو مور ده په دنیا کې چې زړګی پرې راټولیږی
ژوندون لــــکه بـــیدیا ده بنـیادم پــــکی ویریږی
دې زه لکه کلال په خپلو لاسو باندې ساز کړم – خبر یې په انجام کړم او خبر یې په اغاز کړم
رګـــــــونـــــه دي زما وینه دَ دي په کې تاویږي
یو مور ده په دنیا کې چې زړګی پرې راټولیږی
ژوندون لــــکه بـــیدیا ده بنـیادم پــــکی ویریږی
بد بخته دی هغه چې په دنیاکې مور یې نشته – د زړه په رنځ اخته دی او دَ زړه ټکور یې نشته
بې غیر له دعاګانو یې ژوند څـــرنګه تـــیریږي
یو مور ده په دنیا کې چې زړګـی پرې راټولیږی
ژوندون لــــکه بـــیدیا ده بنـیادم پــــکی ویریږی
ډېر شُکر دَ الله دی چې ستا سوری مې په سر دی – چې مور یې لا ژوندۍ ده ((اباسین)) هم بختور دی
ډاډه یم زما مخې ته اوس غرونه نه ودریږي
یوزات دی چې دَ مینې په خوږو باندې پوهیږي
یو مور ده په دنیا کې چې زړګی پرې راټولیږی

۶-دمحرماتو بيان

له نكاح مخكې او له نكاح وروسته چې له كومو ميرمنو سره نكاح تړل حرام دي هغه په نهه ډوله دي :

لومړى -محرمات باالنسب : يعنې هغه ميرمنې چې دنسب له امله ورسره نكاح حرامه ده لكه ميندې ,خويندې , تروريانې ,خاله ګانې , وريرې , خورزې , له نوموړو ميرمنو سره دتل لپاره نكاح كول (ياهم ورسره يو ځای كيدل دملك يمين په ډول ) حرام او ناروا دي .
په ميندو كې دسړي ميندې او نيا ګانې كه هغه دپلار له لورې وي كه دمور له لورې تر هرڅومره لوړه پوړه پورې ټولې ګډې دي .
همداراز په لوڼو كې خپلې لوڼې او دزامنواو لوڼو لوڼې تر هر څومره ښكته پوړه پورې ټولې ګډې دي .
همداراز په خويندو كې هغه خور چې په مور او پلار دواړو كې سره ګډوي (حقيقي خور),يا يواځې په پلار كې سره ګډوي (اخيافي خور) يا يواځې په مور كې سره ګډوي (علاتي خور) ټولې ګډې دي .
همداراز په وريرو او خورزو كې خپله دوي او دهغوي لوڼې او دهغوی دلوڼو لوڼې تر هر څومره ښكته پوړه پورې ټولې شريكې دي .
په عماتو كې هغه عمه چې دپلار او مور دواړو له لورې وي يا يواځې دپلار يا يواځې دمور له لورې وي همداراز دنيكونو عمې دمور عمې دنياګانو عمې تر هرڅومره لوړه پوړه پورې ټولې ګډې دي .
له خالاګانو نه هم دعمه ګانو په څير دمور او پلار يا يواځې دپلار يا يواځې دمور همداراز دپلار ،نيكونو، مور او نياګانوخاله ګانې تر هر څومره لوړه پوړه ټولې مراددي .
دوهم -محرمات صهريه : هغه ميرمنې چې دخسر ګنۍ توب له امله ورسره نكاح حرامه ده په څلور ډوله دي :
۱-دميرمنې ميندې او نيا ګانې كه هغه دمور له لورې وي كه دپلار تر هرڅومره لوړه پوړه پورې چې وي ټولې حراميږي .
۲-دميرمنې لوڼې (چې هغه له بل خاوند څخه وي يا دهغې داولادونو لوڼې تر هرڅومره ښكته پوړه پورې چې وي خو پدې شرط چې له نكاح وروسته به له نوموړې ميرمنې سره جنسي اړيكې ټينګې شوي وي خو كه له نكاح وروسته دجنسي اړيكو تر ټينګيدا له مخې دخاوند او ښځې تر منځ جدايي (طلاق) راغله نو بيادې خاوندته دميرمنې دعدت (دريو حيضونو كه حامله نه وي او كه حامله وي بيا يې عدت دماشوم پيدايښت دى ) تر تيرولو وروسته دنوموړې ميرمنې له هغو لوڼو سره چې له بل خاوندڅخه وي نكاح روا کیږي ) .
۳-دځوی ميرمنه ,دځوی دځوی ميرمنه ,تر هر څومره ښكته پوړه پورې ,كه ځوی له نوموړې ميرمنې سره جنسي اړيكې تر سره كړې وي او كه يې نه وي په هر صورت حراميږي . البته دمتبني (يعني هغه چاته چي يواځي په خوله ورته ځوی ويل شوي وي او په حقيقت كي يي ځوی نه وي )له ميرمنې سره نكاح كول روادي .
۴-نوموړي تړون كوونكي ته دميرمنې دپلرونو او نيكونوتر هر څومره لوړه پوړه پورې وي (كه هغه دپلار له لورې وي او كه دمورله لورې) له ميرمنوسره نكاح كول ندي روا .
دا هم هغه ميرمنې دي چې دتل لپاره ورسره نكاح حرامه ده .
دريم -محرمات بالرضاع : هغه ټولې میر منې چې دنسب اوصهریت له امله ورسره نکاح حرامه ده درضاع(ددوه نیمو کلونوپه موده کي دکومې ميرمنې د شيدوڅښلو) له امله په شيدې څښونکی هلک یا انجیلۍ باندې حراميږي . که څه هم ماشوم یا ماشومې د میرمنې تی یواځې یو ځل رودلی وي بیاهم رضاع ثابتيږي .
څلورم - محرمات باالجمع : یعنې هغه میرمنې چې په یوه مهال یې په نکاح کې یو ځای کول حرام دي په دوه ډوله دي : ۱-د اجنبياتو تر منځ یو ځای کول ۲- د ذوي الارحامو تر منځ يو ځای کول .
۱- د اجنبیاتو تر منځ خو هیڅکله هم ترڅلورو نه ډیرې ښځې یو ځای کول روا نه دي .هر مسلمان ته په يوه مهال یواځې دڅلورو ښځو د په نکاح کولو اجازت شته او بس ،خو کچيرې له څلورو نه کومه یوه يې مړه شوه نو بیا له بلې ښځې سره نکاح کول ورته رواده که په نوموړې ډول دنکاحګانو شمیره تر لسو هم ور واوړي کومه پروا نلري . یواځې دومره خبره په ياد ساتل پکاردي چې په یوه مهال تر څلورو ډیرې نکاح کول روا نه دي .
۲- دذوات الارحامو تر منځ یو ځای والی ـ نو د دوو خویندو تر منځ یو ځای والی نه په نکاح سره روا دی او نه په مينځي توب سره .که هغه دواړه خویندې نسبي وي که رضاعي .
همداراز پدې اړه د یوې قاعدې په یاد ساتل پکار دي اوهغه دا چې : د داسې دوو میرمنو تر منځ په نکاح کې یو ځای والی نه دی روا چې که له هغو دواړو ښځو نه یې کومه یوه مونږ نارینه فرض کړو نو د دوی تر منځ نکاح نه وي روا یا دنسب له امله یا هم درضاع له امله ، دساري په توګه د یوه سړي لپاره په یوه مهال د وريرې او دهغې د عمې تر منځ نکاح نه ده روا ځکه له دې دواړو میرمنو نه کومه یوه که مونږ سړی فرض کړو نو نکاح یې نه سره کیږي دا وریره توب او عمه توب که دنسب له امله وي او که د رضاع له امله وي په دواړو صورتونو کې د یوه سړي لپاره د داسې دوو میرمنو تر منځ نکاح کول نه دي روا .

پنځم ? په ازاده ښځه برسیره مينځه په نکاح کول نه دي روا ، ځکه نو که چا مينځه او ازاده ښځه په یوه تړون کې سره یو ځای کړل نو په ازاده ښځه کې نکاح سميږي او په مينځه کې نه سميږي .
شپږم - هغه ميرمنې چې په هغوی پورې د بل چا حق تړلی وي نکاح نه ده ورسره روا ، لکه د ميړو ښي سره نکاح حرامه ده ،همداراز که یوه میرمن د بل چا په عدت کې ناسته وه هم نکاح ورسره حرامه ده تر څو یې عدت تیر شي ، عدت که دطلاق وي ،که د وفات وي ،که د نکاح فاسد وي ،او که شبهي نکاح دټولو عدتونو همدا حکم دی .
اووم -محرمات باالشرک : هغه میرمنې چې مجوسۍ یا بت پرستې وي نکاح نه ده ورسره روا ، همداراز له لمر پرستو ،ستوري پرستو ،اباحیه و،باطنیه و ،انځور پرستو او زنادقه و سره هم نکاح نه ده روا .البته له کتابیې میرمني سره نکاح روا ده .
اتم- محرمات باالملک : مير منې ته دا نه ده روا چې له خپل مريي سره نکاح وکړي همداراز که کوم مريي دنوموړې میرمنې او بل چا تر منځ ګډ وي هم نکاح ور سره نه ده روا .
نهم ? محرمات باالطلاق : که یوه سړي خپلې میرمنې ته درې طلاقونه ورکړل نو تر څو چې له نوموړې ميرمنې سره بل چا نکاح نه وي کړي او جنسي اړيکي یې نه وي ورسره ټینګې کړي تر هغه لومړي سړي ته د دوهم ځل لپاره نه روا کيږي .

په لمانځه کې حجاب
په لمانځه کې هم پر ښځې باندې د بدن او سر پټول فرض دي. یوازې تر مړوندونو پورې د لاسونو لوڅ پرېښودل، د مخ تر غوږونو او د دواړو پښو تر ښنګریو پورې بربنډ پرېښودل ورته روا دي او پرته له دغو درېوو اندامونو څخه دنور بدن لوڅول ورته حرام دي.
ان تردې چې فقهاوو ویلي دي که چېرې په لمانځه کې د ښځې د سر څلورمه برخه لوڅه وي او یا یې د نور بدن دکوم اندام لکه مټې، پونډۍ، ورنونه، ګېډه، شا او دنورو اندامونو څلورمه برخه لوڅه وي چې پټول یې فرض دي نو لمونځ یې ماتېږي او نه صحیح کېږي، بېرته به یې له سره راګرځوي. [هدایة کتاب الصلوة، باب شروط الصلوة، ص۳۹- ۴۰، نورالایضاح باب شروط الصلوة، ص:۶۶، بدایة المجتهد ص:۸۳، لومړی ټوک].
دا ځکه چې پرته له پورتنیو درېوو ځایونو څخه ښځه ټول عورت دی، لکه چې امام شوکاني رحمه الله په نیل الاوطار کې ویلي دي: (عن عائشة ان النبي صلی الله علیه وسلم قال: لا یقبل الله صلاة حائض الا بخمار) [نیل الاوطار، دویم ټوک، ۷۵مخ، بدایة المجتهد، ج۱ ص۸۴].
له عائشې رضي الله عنها څخه روایت دی چې نبي صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: الله تعالی د بالغې ښځې له ټکري په سر کولو پرته لمونځ نه قبلوي.
علماوو ویلي دي ځکه چې په لمانځه کې ښځه له الله تعالی سره راز او نیاز کوي، د الله تعالی په حضور کې د بنده په پرتله حیاء کول زیات غوره، مناسب، او ضروري دي.
دښځو په خپل منځ کې له یوې بلې څخه حجاب
دغه راز ښځو ته دا هم روا نه ده چې په خپل منځ کې ځانونه سره بربنډ کړي او لوڅې سره کېني، یوه دبلې عورت ته وګوري او بله دې دبلې، بلکې لکه څرنګه چې له پردیو نارینه وو او له خپل مېړه څخه پرته له هرچا څخه د ښځې د بدن پټول او حجاب فرض دی دغه راز له پردیو ښځو څخه هم ددې پرده کول فرض دي. مګر د اولاد دزېږېدنې په مهال دایه له دې حکم څخه مستثنی ده.
دغه ډول دوه وو ښځو ته روا نه ده چې په یوه بړستن کې دواړه سره بربنډې څملي، یعنې د غاړې ټول کالي وباسي، ځانونه لوڅ کړي او بیا په یوه بستره کې سره څملي. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: (لاینظر الرجل الی عورة الرجل ولاالمراة الی عورة المراة) [حجاب المراة المسلمة، ۲۴مخ، دشیخ الاسلام ابن تیمیة تصنیف]. یعنې سړي ته روا نه دي چې دبل سړي شرمځای ته وګوري او ښځې ته هم روا نه دي چې دبلې ښځې شرمځای ته نظر وکړي.
دغه راز ښځو ته روا نه ده چې په یوه غسل خانه کې بربنډې سره ولامبي او غسل سره وکړي، او په هر حالت کې له یوې بلې څخه حیاء کول او دخپلو عورتونو پټول فرض دي.
له خپلو زامنو څخه حجاب:
کله چې هلکان لس کلن شي پر میندو او خویندو باندې فرض دي چې د ممنوعه اندامونو حجاب ورڅخه وکړي او په یوه بستره یو کټ کې یې څملول ورسره حرام دي. لازمه ده کله چې هلکان لس کلن شي نو دملاستې بسترې به یې جلا کوي.
په حج کې حجاب:
کله چې کومه ښځه د حج دفریضې اداء کولو ته لاړه شي نو هلته هم حجاب پرې فرض دی. د سر بربنډول ورته حرام دي، یوازې د نقاب حکم ورڅخه رفع شوی دی. لاس ماغوګان به نه په لاس کوي. ځینو فقهاوو ویلي دي چې په حج کې به هم مخ پټوي، ځکه چې د نبي صلی الله علیه وسلم په حیات کې عائشې رضي الله عنها د طواف په مهال کې مخ پټ کړی وه [حجاب المراة المسلمة، ۵۰مخ، دمحمد ناصرالدین الالباني تصنیف].
پایڅوړ:
که چېرې ښځه نورو ښځو، خپل اولاد او محارمو ته خپل مخ لوڅ کړي، نو روا دي. همدا راز د قدمونو او تر مړوندونو دلاسونو بربنډول هم ورته روا دي. مګر پردیو نارینه وو ته یې دمخ لوڅول او نظر ورته کول، د قدمونو او تر مړوندونو پورې هم د لاسونو لوڅول ورته روا نه دي، بلکې دغه ټول به ورڅخه پټوي.
وماعلینا الا البلاغ

يوځوهغه ګناوې چې پايله يې ډېره بده او عذاب يې سخت دى
۱ ـــ الله پاك جل جلاله سره سيال نيول.
۲ ـــ ناحقه وژل.
۳ ـــ د مسلمان مور او پلار آزارول.
۴ ـــ بدلمني كول.
۵ ـــ ديتيمانو مال خوړل.
۶ ـــ نجونې له ميراثه بې برخې كول.
۷ ـــ درغلي كول.
۸ ـــ ديواځې شك له امله پر كومه مېرمن د بدلمنۍ تور لګول.
۹ ـــ د غلا تهمت لګول.
۱۰ ـــ له بې وزلو او مسكينانو سره زور زياتى كول.
۱۱ ـــ دمسلمان ورور غيبت كول.
۱۲ ـــ عيبونه يې لټول.
۱۳ ـــ د الله پاك له رحمته ناهيلي كېدل.
۱۴ ـــ په امانت كې خيانت كول.
۱۵ ـــ په خپله ژمنه نه درېدل.
۱۶ ـــ دالله په فرض شويو حكمونوكې سستي كول اويايې پرېښودل، لكه لمونځ،زكات، روژه ، حج اوداسې نور.
۱۷ ــــ قرآن كريم هېرول.
۱۸ ـــ درواغ ويل.
۱۹ ـــ په درواغو سره لوړه كول.
۲۰ ـــ له خدايه پرته د بل چا په نامه سوګند كول، ياداسې لوړه كول چې د مرګ وخت مې دې كلمه په برخه نه شي، پر ايمان مې دې خاتمه نه كوي،كه فلانى كار به ما كړى وي.
۲۱ ـــ له الله پاك نه پرته بل چاته سجده كول.
۲۲ ـــ له عذر پرته لمونځ پرېښودل.
۲۳ ـــ مسلمان ته كافر ، بې ايمانه او مشرك ويل، يايې د الله دښمن بلل اوياورته خداى وهلى ويل.
۲۴ ـــ د چا ګېلې اوشكوې اورېدل.
۲۵ ـــ غلا كول.
۲۶ ـــ سود خوړل.
۲۷ ـــ د غلې په ګرانه كېدلو خوشاليدل.
۲۸ ـــ د مال له خرڅولو وروسته يې په زوره له هغه څخه كمول.
۲۹ ـــ له نامحرم سره يواځې كېناستل.
۳۰ ـــ قمار كول.
۳۱ ـــ دكافرانو او بې دينه خلكو رواج او دودونه خوښول.
۳۲ ـــ په خوراك كې عيب لټول.
۳۳ ـــ نڅا ته كښېناستل.
۳۴ ـــ موسيقي اورېدل.
۳۵ ـــ له ځواك سره سره چاته نصېحت نه كول.
۳۶ ـــ پر يوچا ملنډې وهل اويايې بې عزته كول.
پوښتنه: غواړم چې بډاى شم؟
ځواب : قناعت غوره كړه، بډاى به شې.
پوښتنه : غواړم چې لوى عالم شم.
ځواب: تقوى او پرهېزګاري غوره كړه عالم به شې.
پوښتنه: غواړم چې عزتمن شم
ځواب: خلكو ته لاس مه نيسه عزتمن به شې.
پوښتنه: غواړم چې لوى سړى شم.
ځواب: له خلكوسره مرسته كوه.
پوښتنه: غواړم چې عادل شم.
ځواب: چې ځان ته يې خوښوې نورو ته يې هم خوښوه.
پوښتنه: غواړم چې ځواكمن شم.
ځواب: په خداى جل جلاله باندې باور اوتوكل كوه.
پوښتنه: دخداى جل جلاله په دربار كې غوره درجه غواړم
ځواب: د خداى جل جلاله ذكر كوه.
پوښتنه: غواړم چې روزي مې پراخه شي.
ځواب: تل په اوداسه كې اوسه.
پوښتنه: غواړم چې دعا مې قبوله شي.
ځواب: له حرامو نه ځان ژغوره.
پوښتنه: غواړم چې ايمان مې بشپړ شي.
ځواب: اخلاق ښه كړه.
پوښتنه: دقيامت په ورځ له خداى جل جلاله نه داسې ليدنه غواړم چې راڅخه خوشاله وي.
ځواب: ژر ترژره له جنابت څخه وروسته غسل كوه.
پوښتنه: غواړم چې ګناهونه مې كم شي.
ځواب: زيات استغفار وايه.
پوښتنه: غواړم چې الله جل جلاله رحم راباندې وكړي.
ځواب: دخداى جل جلاله په مخلوق رحم كوه.
پوښتنه: غواړم چې خداى جل جلاله مې پرده وكړي.
ځواب: دخلكو پرده ساته.
پوښتنه: غواړم چې رسوا نه شم.
ځواب: له زنا څخه ځان ژغوره.
پوښتنه: غواړم چې الله جل جلاله اورسول صلى الله عليه وسلم ته ګران شم.
ځواب: كوم كارونه چې خداى جل جلاله ته ورګران وي هغه ځان ته ګران كړه.
پوښتنه: غواړم چې دخداى جل جلاله تابع شم.
ځواب: فرائض مه پرېږده.
پوښتنه: غواړم چې احسان كوونكى جوړ شم.
ځواب: دخداى جل جلاله داسې عبادت كوه لكه ته يې چې وينې اوياتا وينې.
پوښتنه: يارسول الله ! ګناهونه په څه شي بښل كېږي؟
ځواب: اوښكې، عاجزي، ناروغي.
پوښتنه: كوم شيان ددوزخ اور سړوي؟
ځواب: په تكليفونو باندې صبر كول.
پوښتنه: د الله جل جلاله غوسه په څه شي سړيږي؟
ځواب : پټه صدقه وركول او صِله رحمي.
پوښتنه: له ټولو نه لويه ګناه كومه ده؟
ځواب: بداخلاق اوكنجوسي.
پوښتنه: له ټولو نه لويه نيكي كومه ده؟
ځواب: ښه اخلاق، عاجزي او صبر.
پوښتنه: غواړم چې دخداى جل جلاله له غصې نه وژغورل شم.
ځواب: خلكو ته غصه مه كوه!.
[ كنزالعمال\ مسند احمد ].